Tri Hita Karana: de Balinese balans tussen mens, natuur en ziel.
De Balinese kunst van universele harmonie.
In onze moderne, jachtige wereld zoeken we vaak naar manieren om meer balans te vinden. We downloaden mindfulness-apps, volgen yoga-retraites en proberen onze ecologische voetafdruk te verkleinen. Maar op het Indonesische eiland Bali leeft men al eeuwenlang volgens een eeuwenoud concept dat al deze elementen naadloos met elkaar verbindt: Tri Hita Karana.
Letterlijk vertaald betekent het "de drie oorzaken van welzijn" of "de drie wegen naar geluk". Het is geen stoffige theorie, maar een levende filosofie die de basis vormt van het dagelijks leven, de architectuur en de gemeenschapszin op Bali. Een prachtig voorbeeld van hoe deze filosofie in de praktijk wordt gebracht, zien we bij Puri Manuaba, waar het ontwerp van de fysieke ruimte direct verbonden is met de spirituele en natuurlijke wereld.
Laten we dieper duiken in de drie pijlers die deze harmonie mogelijk maken.
1. Parahyangan: Harmonie met het Goddelijke
De eerste pijler, Parahyangan, richt zich op de verticale relatie tussen de mens en de schepper (of het spirituele universum). In de Balinese cultuur is het spirituele niet gescheiden van het dagelijks leven; het is er de kern van.
Bij de vormgeving van ruimtes zoals Puri Manuaba vertaalt dit zich niet alleen in de aanwezigheid van fysieke tempels, maar ook in de creatie van sferen die uitnodigen tot reflectie.
Plaatsen van aanbidding en contemplatie: Het gaat om het creëren van rustpunten. In een wereld vol ruis zijn specifieke plekken voor stilte essentieel om weer in contact te komen met jezelf en het grotere geheel.
Rituelen en ceremonies: Door ruimte te bieden voor rituelen, zoals zegeningen en overgangsrituelen, krijgt het leven een diepere betekenis. Het herinnert ons eraan dat we onderdeel zijn van een cyclus die groter is dan ons eigen ego.
Wanneer we Parahyangan toepassen op ons eigen leven, herstellen we de verbinding met onze innerlijke waarden en de verwondering over het bestaan.
2. Palemahan: Harmonie met de Natuur
De tweede pijler, Palemahan, gaat over onze relatie met de fysieke omgeving. Voor de Balinezen is de aarde niet iets dat geëxploiteerd moet worden, maar een levend organisme waar we mee moeten samenwerken.
In moderne architectuur en landschapsontwerp zien we dit terug in het concept van 'biophilic design'. De afbeelding van de filosofie bij Puri Manuaba benadrukt dit door:
* Ontwerpen in harmonie met het landschap: In plaats van het landschap te dwingen zich aan te passen aan de gebouwen, passen de gebouwen zich aan de contouren van de natuur aan.
* Lichtgewicht ontwerp en natuurlijke materialen: Door gebruik te maken van materialen die de aarde minimaal belasten, blijft de ecologische balans intact. Het gaat om het achterlaten van een zo klein mogelijke voetafdruk.
* Zichtlijnen op natuurwonderen: Door paviljoens en uitkijkpunten strategisch te plaatsen, wordt de mens constant herinnerd aan de schoonheid van de natuur. Dit versterkt het respect voor onze omgeving.
Palemahan leert ons dat we alleen echt gelukkig kunnen zijn als we in een gezonde, gerespecteerde omgeving leven. Duurzaamheid is hier geen keuze, maar een natuurlijke uiting van dankbaarheid.
3. Pawongan: Harmonie met de Mensheid
De laatste pijler, Pawongan, richt zich op de horizontale relatie: de verbinding tussen mensen onderling. Een mens kan niet in isolatie bloeien; we hebben de gemeenschap nodig om tot ons recht te komen.
Bij Basecamp Bali en projecten zoals Puri Manuaba staat sociale cohesie centraal in het ontwerp:
Gedeelde gezellige ruimtes: Het creëren van plekken waar mensen organisch samen kunnen komen. Dit gaat eenzaamheid tegen en bevordert het begrip tussen verschillende culturen.
Het ritueel van voeding: Samen eten is een van de oudste menselijke tradities om banden te smeden. Door ruimtes te creëren waar voedsel en verhalen gedeeld worden, ontstaat er een gevoel van 'thuiskomen'.
Culturele uitwisseling: Door paviljoens te wijden aan het delen van cultuur, wordt kennis overgedragen en blijft erfgoed levend.
Pawongan herinnert ons eraan dat welzijn ook afhankelijk is van hoe we met onze buren, familie en vreemden omgaan. In een tijd van individualisering is deze focus op gemeenschap een noodzakelijk medicijn.
De Synergie: Waarom dit nu zo belangrijk is.
De kracht van Tri Hita Karana zit hem in de interactie tussen deze drie elementen. Als je alleen focust op de natuur (Palemahan) maar de menselijke verbinding (Pawongan) vergeet, creëer je een prachtig maar kil reservaat. Focus je alleen op de mens maar vergeet je het spirituele (Parahyangan), dan verlies je de diepere zingeving.
Puri Manuaba laat zien dat wanneer deze drie elementen in balans zijn, een plek ontstaat die "cultuurhistorisch en spiritueel significant" blijft door de eeuwen heen. Het is een blauwdruk voor een leven dat niet alleen gericht is op overleven, maar op gedijen.
Wat kunnen wij hiervan leren?
Hoewel Tri Hita Karana diep geworteld is in de Balinese bodem, is de boodschap universeel. We kunnen dit principe toepassen op hoe we onze huizen inrichten, hoe we onze bedrijven runnen en hoe we onze steden plannen. Vraag jezelf af:
Voedt deze keuze mijn innerlijke rust/geest? (Parahyangan)
Is deze keuze respectvol naar de planeet? (Palemahan)
Versterkt deze keuze mijn band met de mensen om mij heen? (Pawongan)
Tri Hita Karana is meer dan een esthetisch concept of een toeristische slogan; het is een overlevingsstrategie voor de moderne ziel. De afbeelding van de filosofie bij Puri Manuaba herinnert ons eraan dat ware harmonie niet ontstaat door één aspect van ons leven te perfectioneren, maar door de verbindingen tussen onszelf, de natuur en het goddelijke te koesteren.
Als we de principes van Parahyangan, Palemahan en Pawongan integreren in ons dagelijks handelen, creëren we niet alleen een betere wereld voor onszelf, maar ook een duurzame erfenis voor de generaties na ons. Harmonie is immers geen eindbestemming, maar een voortdurende reis die we samen maken, met respect voor alles wat leeft en alles wat ons overstijgt.
